مؤسسه تدبر در کلام وحی و سیرۀ ائمۀ اطهار (ع)

بسم الله الرحمن الرحیم

انسجام حکیمانه سخن قرآن در مقام تصور

هر سخنی از اجزایی تشکیل یافته که با ترتیب و ترکیب خاصی در کنار یکدیگر قرار گرفته­اند. انسجام حکیمانه سخن به معنای وجود حکمت در ترکیب و ترتیب اجزای سخن است، به گونه­ای که اگر دلیل جمع و ترتیب اجزای سخن از صاحب سخن پرسیده شود، او پاسخی قابل قبول عقلا ارائه دهد.

باید توجه داشت که عقلا به طور فطری متوقع وجود حکمت در ترکیب و ترتیب اجزای سخن هستند و نشانه فطری بودن این توقع، شکل­گیری سؤال و ابهام و اعتراض به هنگام مواجهه با سخن غیر منسجم است؛ ببینید که آیا متن زیر را به عنوان یک سخن حکیمانه از من می­پذیرید؟

لطفا ادامه مطلب را بخوانید:

«انفاق آخرین ارز پژوهشی غذا استقلال مادران پنیر مطالعه کرد…»!!!

متن زیر را چطور؟

«انفاق کار خوبی است. نام آخرین امام ما مهدی علیه السلام است. نرخ ارز در حال کاهش است. باید در جهت سامان­دهی امور پژوهشی و آموزشی گام برداشت. امروز برای تهیه عذا به سبزی نیاز داریم. شرافت انسانی در گرو حفظ استقلال است. محبت به مادران و پدران عبادت است. خوردن پنیر با گردو لذت­بخش است. قبل و بعد از کلاس باید مطالعه کرد…»!!!

متن زیرا چطور؟

«انفاق کار خوبی است و همه باید اهل انفاق باشند. این یکی از دستورات قرآن کریم است.

امام زمان آخرین امام ما و نام آخرین امام ما مهدی علیه السلام است. او در پس پرده غیبت و در عین حال در حال رهبری امت مسلمان است. خدا کند که شایستگی ظهور او را پیدا کنیم.

برخی از دشمنان پیوسته در تلاشند تا نرخ ارز را افزایش دهند. مردم باید هوشیار باشند. مسئولان باید تلاش کنند و به خواست خدا نرخ ارز در حال کاهش است.

امروزه یکی از مشکلات ما نابسامانی امور پژوهشی و آموزشی است. باید فکری کرد تا جلو موازی­کاری و تداخل گرفته شود. باید در جهت سامان­دهی امور پژوهشی و آموزشی گام برداشت.

غذای امروز آش است و امروز برای تهیه غذا به سبزی نیاز داریم…»

چنانکه می­بینید متن اول، کلمات در هم ریخته و متن دوم، جملات در هم ریخته و متن سوم، پاراگرافهای در هم ریخته است و در هر کدام از این متون درجه­ای از سؤال و ابهام و اعتراض شکل می­گیرد مگر اینکه از ادعای یک متن بودن آن دست برداشته شود.

وقتی با قرآن مواجه می­شویم، آن را کتابی متشکل از سوره­ها و سوره­های آن را متشکل از آیه­ها و آیه­های آن را متشکل از کلمات و عبارات و جملات می­یابیم؛ بنابراین انسجام سخن در قرآن به طور کلی در سه سطح قابل تصور است:

۱٫    انسجام سخن در درون آیه­ها (بین کلمات و عبارات و جملات)

۲٫    انسجام سخن در درون سوره­ها (بین آیه­ها)

۳٫    انسجام سخن در درون کتاب (بین سوره­ها)

انسجام حکیمانه سخن قرآن در مقام تصدیق

تصدیق انسجام سخن در مصداق یا مصادیق هر یک از سطوح مذکور، راه را بر تصدیق الهی بودن همان مصداق یا مصادیق باز می­کند؛ به این بیان که نمی­توان آیه­­ای را بما هی آیه، من عند الله دانست در حالی که هنوز انسجام حکیمانه در درون آن آیه­ تصدیق نشده است و نمی­توان سوره­­ای را بما هی سوره، من عند الله دانست در حالی که هنوز انسجام حکیمانه در درون آن سوره­ تصدیق نشده است و نمی­توان کتاب را بما هو کتاب، من عند الله دانست در حالی که هنوز انسجام حکیمانه در کل کتاب تصدیق نشده است.

حال سؤال این است که انسجام حکیمانه سخن به چیست؟ گزینه­های قابل قبول متصور در این باره عبارت است از:

۱٫    انسجام ادبی (مفهومی)

۲٫    انسجام موضوعی

۳٫    انسجام غرضی

۴٫    انسجام مناسبتی

سه نوع نخست انسجام، مطلوب ماست و نوع چهارم بر دو قسم است:

۱٫    تاریخی (محدود به زمان و مکان نزول)

۲٫    همیشگی (نامحدود)

اگر از قسم اول باشد، با ادعای جاودانگی قرآن نمی­سازد و آیه یا سوره­ای از قرآن و یا کل قرآن که در عصر ما تنها به این قسم از نوع چهارم انسجام، منسجم باشد، ماهیت الهی مؤثری نخواهد داشد.

اگر از قسم دوم باشد، ذیل نوع سوم یعنی انسجام غرضی می­گنجد.

بنابراین انواع انسجام قابل قبول در سخن خدا در قرآن، سه نوع اول است. البته باید توجه داشت که اگر جایی انسجام ادبی باشد، انسجام موضوعی و غرضی به طریق اولی هست و اگر انسجام ادبی نباشد و انسجام موضوعی باشد، انسجام غرضی هم هست و اگر جایی انسجام ادبی و موضوعی نباشد، تنها انسجام غرضی هست. در نتیجه، انسجام غرضی قدر مشترک انواع انسجام است که اگر این هم در مصداق یا مصادیق سطحی از سطوح سخن نباشد، الهی بودن آن مصداق یا مصادیق قابل تصدیق نخواهد بود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این قسمت نباید خالی باشد
این قسمت نباید خالی باشد
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
شما برای ادامه باید با شرایط موافقت کنید